Yetişkin Aknesi Nedir?
Akne çoğunlukla ergenlik dönemiyle ilişkilendirilse de 20’li, 30’lu ve hatta 40’lı yaşlarda da devam edebilir veya ilk kez ortaya çıkabilir.
Yetişkin aknesi genellikle 25 yaş sonrasında görülen sivilce problemi olarak tanımlanır. Siyah ve beyaz noktaların yanı sıra kızarık sivilceler, püstüller ve daha derin, ağrılı nodül veya kistler şeklinde ortaya çıkabilir.
Yetişkinlerde akne özellikle kadınlarda daha sık görülür ve hormonal dalgalanmalar önemli tetikleyicilerden biridir.
Yetişkin Aknesi Ergenlik Aknesinden Farklı mı?
Ergenlik dönemindeki akne genellikle alın, burun ve çeneden oluşan T bölgesinde daha yoğun görülür. Bu dönemde hormonlardaki hızlı değişimler yağ bezlerinin daha fazla sebum üretmesine neden olabilir.
Yetişkin aknesi ise sıklıkla;
- Çene,
- Çene hattı,
- Boyun,
- Alt yanak
bölgelerinde yoğunlaşır.
Ayrıca yetişkinlikte ortaya çıkan lezyonlar daha inflamatuvar ve derin olabilir. Cilt yenilenmesinin yaşla birlikte yavaşlaması nedeniyle sivilce sonrası koyu lekeler ve izler de daha uzun süre kalabilir.
Yetişkin Aknesinin Farklı Tipleri Var mı?
Yetişkin aknesi ortaya çıkış şekline göre üç grupta değerlendirilebilir.
Kalıcı akne: Ergenlik döneminde başlayan ve yetişkinlikte devam eden aknedir.
Geç başlangıçlı akne: İlk kez 25 yaşından sonra ortaya çıkar.
Tekrarlayan akne: Daha genç yaşlarda başlayan, belirli dönemlerde iyileşip daha sonra yeniden alevlenen aknedir.
Bunlar arasında en sık görülen formun ergenlikten yetişkinliğe devam eden kalıcı akne olduğu bildirilmektedir.
Hormonal Akne Nasıl Anlaşılır?
Hormonal akne özellikle çene ve çene hattında tekrarlayan, derin ve bazen ağrılı sivilcelerle kendini gösterebilir.
Kadınlarda adet döngüsünün belirli dönemlerinde sivilcelerin düzenli olarak artması hormonal etkinin önemli işaretlerinden biridir.
Androjen hormonlarının etkisi yağ bezlerini uyararak sebum üretiminin artmasına neden olabilir. Fazla sebum, ölü deri hücreleri ve inflamatuvar süreçler bir araya geldiğinde gözeneklerin tıkanması ve akne oluşumu kolaylaşır.
Adet Döneminde Sivilceler Neden Artar?
Adet döngüsü boyunca hormon seviyelerinde doğal değişiklikler meydana gelir.
Özellikle adet öncesindeki hormonal dalgalanmalar yağ bezlerinin aktivitesini etkileyebilir. Bu nedenle bazı kadınlarda her ay yaklaşık aynı dönemde çene veya çene hattında yeni sivilceler ortaya çıkar.
Bu tip düzenli alevlenmeler, yetişkin aknesinde hormonal faktörlerin değerlendirilmesi açısından önemlidir.
Polikistik Over Sendromu Akneye Neden Olabilir mi?
Bazı hormonal durumlar yetişkin aknesinin ortaya çıkmasına veya şiddetlenmesine katkıda bulunabilir.
Bunlardan biri polikistik over sendromudur (PCOS).
PCOS’ta hormonal dengesizlik ve androjen aktivitesindeki artış yağ bezlerini etkileyerek akneye katkıda bulunabilir.
Akneye adet düzensizliği, yüzde veya vücutta kıllanma artışı gibi başka belirtiler de eşlik ediyorsa hormonal nedenlerin ayrıca değerlendirilmesi gerekebilir.
Hamilelik Döneminde Akne Artabilir mi?
Evet. Hamilelik sırasında meydana gelen hormonal değişimler bazı kişilerde aknenin ortaya çıkmasına veya mevcut aknenin artmasına neden olabilir.
Özellikle ilk trimesterde hormonal dalgalanmalar daha belirgin olabilir.
Ancak hamilelikte akne tedavisinde önemli bir nokta vardır: Normal dönemde kullanılan her akne içeriği hamilelik sırasında güvenli değildir. Bu nedenle bu dönemde tedavi ve cilt bakım ürünleri ayrıca değerlendirilmelidir.
Menopoz Döneminde Neden Sivilce Çıkabilir?
Akne yalnızca genç kadınların yaşadığı bir problem değildir.
Perimenopoz ve menopoz dönemlerinde östrojen ve progesteron seviyelerinde meydana gelen değişiklikler, androjenlerin cilt üzerindeki etkisinin daha belirgin hale gelmesine neden olabilir.
Bunun sonucunda yağlanma ve sivilce oluşumu yeniden artabilir. Dolayısıyla daha önce uzun yıllardır akne problemi yaşamayan kişilerde bile bu dönemde yeni sivilceler ortaya çıkabilir.
Stres Yetişkin Aknesini Artırabilir mi?
Stres yetişkin aknesinin önemli tetikleyicilerinden biridir.
Yoğun ve kronik stres sırasında kortizol gibi stres hormonlarında meydana gelen değişiklikler inflamasyonu ve yağ üretimini etkileyebilir.
Bu nedenle stresli dönemlerde mevcut sivilceler kötüleşebilir veya yeni lezyonlar ortaya çıkabilir.
Ayrıca stres sırasında sivilceleri sıkma veya ciltle oynama davranışının artması inflamasyonu daha da kötüleştirerek leke ve iz oluşma riskini artırabilir.
Beslenme Akneyi Etkiler mi?
Beslenme ile akne arasındaki ilişki uzun süredir araştırılmaktadır.
Özellikle yüksek glisemik indeksli beslenme düzeninin akne üzerinde etkili olabileceğine ilişkin bilimsel veriler bulunmaktadır. Süt ürünleri, yağ tüketimi ve bağırsak mikrobiyomuyla ilişkili faktörler de araştırılan konular arasındadır.
Ancak “tek bir yiyecek sivilce yapar” şeklinde kesin bir yaklaşım doğru değildir. Akne çok faktörlü bir durumdur ve beslenme bu faktörlerden yalnızca biri olabilir.
Makyaj ve Cilt Bakım Ürünleri Akneyi Tetikleyebilir mi?
Evet. Özellikle ağır ve gözenekleri tıkamaya eğilimli ürünler akneye yatkın ciltlerde problemi artırabilir.
Yetişkin aknesinde önemli noktalardan biri cildi aşırı yağdan arındırmaya çalışmamaktır.
Çünkü yetişkin cildi ergenlik dönemindeki cilde göre daha kuru ve hassas olabilir. Çok sert temizleyiciler ve yoğun kurutucu ürünler cilt bariyerini bozarak kızarıklık, hassasiyet ve tahrişi artırabilir.
Yetişkin Aknesinde Cilt Bakımı Nasıl Olmalı?
Yetişkin aknesinde amaç yalnızca cildi kurutmak değildir. Gözenekleri kontrol altında tutarken cilt bariyerini ve nem dengesini de korumak gerekir.
Temel bakımda nazik bir temizleyici, gözenekleri tıkamayan bir nemlendirici ve düzenli güneş koruması önemlidir.
Akneye yönelik bakımda kişinin ihtiyacına göre salisilik asit, retinoidler, niasinamid ve bazı AHA grubu asitler gibi aktiflerden yararlanılabilir. Salisilik asit gözeneklerin açılmasına yardımcı olurken retinoidler hücre yenilenmesini düzenleyebilir. Niasinamid ise inflamasyonun azaltılması ve cilt bariyerinin desteklenmesi açısından kullanılabilir.
Sivilce Varken Nemlendirici Kullanılır mı?
Evet. Akne eğilimli ciltlerin nemlendiriciye ihtiyaç duymadığı düşüncesi doğru değildir.
Özellikle yetişkin cildinde aşırı kurutucu akne ürünleri cilt bariyerinin zayıflamasına neden olabilir.
Bariyer bozulduğunda;
- Kızarıklık,
- Yanma,
- Hassasiyet,
- Kuruluk,
- Pullanma
ortaya çıkabilir.
Bu nedenle akne kontrol edilirken cildin nem seviyesini korumak da tedavinin önemli bir parçasıdır.
Yetişkin Aknesi Neden Leke Bırakabilir?
İnflamatuvar sivilceler iyileştikten sonra ciltte kırmızı veya kahverengi izler kalabilir. Özellikle daha koyu cilt tonlarında postinflamatuvar hiperpigmentasyon daha belirgin olabilir.
Sivilcelerin sıkılması ve kurcalanması inflamasyonu artırarak leke riskini yükseltebilir.
Daha derin nodül ve kistler ise cildin daha alt katmanlarını etkileyerek kalıcı çukur akne izlerinin oluşmasına neden olabilir.
Ne Zaman Daha Ayrıntılı Değerlendirme Gerekir?
Hafif akne uygun cilt bakımıyla kontrol altına alınabilir. Ancak bazı durumlarda yalnızca kozmetik ürünler yeterli olmayabilir.
Özellikle akne;
- Sürekli tekrarlıyorsa,
- Derin ve ağrılıysa,
- Nodül veya kistler oluşuyorsa,
- Leke ve çukur iz bırakıyorsa,
- Çene hattında yoğun şekilde tekrarlıyorsa,
- Adet düzensizliği gibi hormonal belirtilerle birlikteyse
daha ayrıntılı değerlendirilmesi gerekebilir.
Uygun bakım uygulanmasına rağmen yaklaşık 2–3 ay içerisinde belirgin bir değişiklik görülmemesi de tedavi yaklaşımının yeniden değerlendirilmesini gerektirebilir.
