Rozasea Nedir?
Rozasea, en sık yüz bölgesini etkileyen kronik ve inflamatuvar bir cilt hastalığıdır. Genellikle yanaklar, burun, alın ve çene bölgesinde ortaya çıkar.
En sık görülen belirtiler arasında:
- Tekrarlayan yüz kızarması,
- Kalıcı kızarıklık,
- Görünür kılcal damarlar,
- Sivilce benzeri kırmızı kabarıklıklar,
- Püstüller,
- Yanma ve hassasiyet
yer alır.
Rozasea zaman zaman akneyle karıştırılabilir. Ancak akneden farklı olarak komedon adı verilen siyah ve beyaz noktalar genellikle görülmez.
Rozasea Neden Oluşur?
Rozaseanın kesin nedeni tam olarak bilinmemektedir. Ancak hastalığın gelişiminde birden fazla faktörün rol oynadığı düşünülmektedir.
Bunlar arasında:
- Genetik yatkınlık,
- Bağışıklık sistemindeki değişiklikler,
- Damarların aşırı hassasiyeti,
- Çevresel faktörler,
- Güneş maruziyeti,
- Ciltte bulunan bazı mikroorganizmalar
yer alabilir.
Bazı kişilerde ciltte bulunan Demodex akarlarının sayısının artmış olduğu görülür. Ancak bunun hastalığın nedeni mi yoksa sonucu mu olduğu kesin olarak bilinmemektedir.
Rozaseayı Neler Tetikleyebilir?
Rozasea atakları kişiden kişiye değişebilir. En sık bildirilen tetikleyiciler arasında:
- Güneş ışığı,
- Çok sıcak veya çok soğuk hava,
- Baharatlı yiyecekler,
- Alkol,
- Sıcak içecekler,
- Yoğun egzersiz,
- Stres,
- Cildi tahriş eden ürünler
bulunur.
Tetikleyicileri tanımak ve mümkün olduğunca azaltmak, tedavinin önemli bir parçasıdır.
Rozaseanın Farklı Tipleri Var mı?
Rozasea farklı belirtilerle ortaya çıkabilir ve aynı kişide birden fazla özellik birlikte görülebilir.
Kızarıklık ve Kılcal Damarların Baskın Olduğu Tip
Bu tipte özellikle burun ve yanaklarda kalıcı kızarıklık, ani kızarma atakları ve belirgin kılcal damarlar ön plandadır.
Sivilce Benzeri Lezyonların Görüldüğü Tip
Yüzde kırmızı kabarıklıklar ve iltihaplı püstüller görülebilir. Görünüm akneye benzese de komedonların olmaması ayırıcı bir özelliktir.
Cilt Kalınlaşmasının Görüldüğü Tip
Daha nadir görülen bu formda ciltte kalınlaşma ve yağ bezlerinde büyüme gelişebilir. Özellikle burunda belirginleştiğinde rinofima adı verilen görünüm ortaya çıkabilir.
Göz Rozaseası
Rozasea yalnızca cildi değil gözleri de etkileyebilir.
Belirtiler arasında:
- Göz kuruluğu,
- Kızarıklık,
- Yanma,
- Batma hissi,
- Işığa hassasiyet,
- Sulanma,
- Bulanık görme
yer alabilir.
Göz bulguları olan kişilerde göz hastalıkları değerlendirmesi gerekebilir.
Rozasea Nasıl Tedavi Edilir?
Rozaseada tek bir standart tedavi yoktur. Tedavi planı kişinin baskın belirtilerine göre oluşturulur.
Tedavide amaç;
- Kızarıklığı azaltmak,
- Enflamasyonu kontrol altına almak,
- Sivilce benzeri lezyonları azaltmak,
- Kılcal damar görünümünü hafifletmek,
- Yeni atakları önlemektir.
Topikal Tedaviler
Kızarıklık ve inflamatuvar lezyonlarda çeşitli topikal ilaçlar kullanılabilir.
Özellikle;
- Azelaik asit,
- Metronidazol,
- İvermektin
gibi içerikler uygun hastalarda tercih edilebilir.
Kalıcı kızarıklıkta ise damarları geçici olarak daraltmaya yardımcı olan farklı topikal tedaviler kullanılabilir.
Ağızdan Kullanılan Tedaviler
Orta ve ileri derecede inflamatuvar rozaseada hekim değerlendirmesiyle ağızdan kullanılan bazı ilaçlar tercih edilebilir.
Özellikle düşük doz antibiyotikler, antiinflamatuvar etkileri nedeniyle kullanılabilir. Daha dirençli olgularda farklı sistemik tedavi seçenekleri değerlendirilebilir.
Lazer ve Işık Tedavileri
Kalıcı kızarıklık ve belirgin kılcal damarlar her zaman ilaç tedavilerine yeterli yanıt vermeyebilir.
Bu durumlarda;
- Yoğun atımlı ışık (IPL),
- Nd lazer,
- Pulsed dye lazer
gibi damar hedefli enerji sistemleri kullanılabilir.
Bu uygulamalar görünür damarların ve kalıcı kızarıklığın azaltılmasına yardımcı olabilir.
Rozaseada Cilt Bakımı Nasıl Olmalı?
Rozasealı cilt genellikle hassas ve tahrişe yatkındır. Bu nedenle cilt bakımında mümkün olduğunca nazik ürünler tercih edilmelidir.
Günlük bakımda:
- Sabun yerine nazik, pH dengeli temizleyiciler kullanın.
- Düzenli nemlendirici uygulayın.
- Cildi ovuşturmaktan kaçının.
- Tahriş edici peeling ve güçlü aktifleri kontrolsüz kullanmayın.
- Her gün geniş spektrumlu SPF 30 veya üzeri güneş koruyucu kullanın.
Güneşten korunma, rozasea kontrolünde en önemli günlük alışkanlıklardan biridir.
Kortizonlu Kremler Kullanılmalı mı?
Rozaseada kortizonlu kremler doktor önerisi olmadan kullanılmamalıdır.
Bu ürünler kısa süreli olarak kızarıklığı azaltıyor gibi görünse de uzun süreli veya kontrolsüz kullanım sonrasında rozaseayı kötüleştirebilir ve geri tepme şeklinde kızarıklık ataklarına yol açabilir.
Rozasea Tamamen Geçer mi?
Rozasea kronik bir hastalıktır. Bu nedenle tamamen ortadan kaldırmak her zaman mümkün değildir.
Ancak doğru tedavi, düzenli cilt bakımı ve tetikleyicilerden korunmayla belirtiler uzun süre kontrol altında tutulabilir.
Tedavi kesildikten sonra bazı kişilerde yeniden alevlenme görülebileceği için bakım ve koruyucu tedavilerin düzenli sürdürülmesi önemlidir.
Ne Zaman Uzman Değerlendirmesi Gerekir?
Aşağıdaki durumlarda dermatoloji değerlendirmesi önerilir:
- Yüz kızarıklığı kalıcı hale geldiyse,
- Kılcal damarlar belirginleştiyse,
- Sivilce benzeri lezyonlar sürekli tekrarlıyorsa,
- Burunda cilt kalınlaşması başladıysa,
- Gözlerde yanma, kuruluk veya görme değişikliği varsa,
- Kullanılan ürünlere rağmen belirtiler kötüleşiyorsa.
Özellikle göz bulguları ihmal edilmemelidir.
